Ta kuminsá ku deseá tur hende un bon dia. Polítikamente, e kambio den postura (pa basta tempu pasividat ante Gabinete Schotte-I, pa unu di profilamentu riba asuntunan di gobernashon) di lider polítiko di MFK, Helmin Wiels, ta komprendibel. E sondeo polítiko ku a keda efektuá na novèmber di 2011, a indiká ku MFK, e partido ku tin signatura, ta komiendo voto di PS. Pues opviamente PS lo no por keda asumí e postura di defendé Gabinete Schotte-I sin mas.
****
Pues e kambio den postura di PS ta mas komprendibel ku e pasividat i invisibilidat polítiko di MAN. MAN ku un kartera polítikamente asina impaktante ku ta esun di infrastruktura, “per saldo” no a mustra ningun sorto di mehoransa den su posishon elektoral. Nan mester puntra nan mes ta kual prosesonan a tuma lugá i kon e konstelashon di nan sosten popular a transformá su mes. Tin desaroyonan den e blòki di fasilitadornan ku segun mi mester keda konsiderá komo alarmante pa kualke dirigente konsiensudo di MAN.
****
Despues di e desaroyonan ku ir. Don Martina i su yunan tabatin e resien bulamentu di kurá di lokual mi ta konsiderá un piesa di peso. MFK ta komiendo for di e fasilitadornan di MAN lokual pa definishon ta tradusí su mes den deterioro di poder pa mobilisá elektoralmente. MAN ta hasi su mes un mal fabor si e kere ku elekshon ta te aki 3 aña. E wega yama polítika i kualke momentu por surgi un situashon ku ta hasi elekshon riba tèrmino korto un preskripshon. E regla ta keda ku semper bo ta prepará pa lo peor, pero ta spera lo mehor.
****
Pa lokual ta e manera ku e profilamentu di PS ta tuma lugá mi tin ku kuestioná e efektividat. Ranka kibra riba sektor finansiero, ku pretenshonnan ku pa kolmo ta karesé di fundamentu (mas un kuestion di “wild om zich heen slaan”), no ta sera e porta for di kual e votadónan ta sali i sigur no ta trese nan bèk. Si ta serka MFK bo tin ku bai pa trese bo votadónan bèk, bo tin di tèkel aktornan relevante di MFK. E pregunta mester tabata, kiko Helmin Wiels a hasi òf laga di hasi ku a pone e votadónan bai ku MFK.
****
Ta parse mi ku e kuestion di menasa i no hasi nada ta un dje motibunan di e baimentu di sierto votadó. Si bo pretendé ku ékis aktornan di MFK i MAN no por ta minister i bo ta sigui sostené i te hasta defendé nan, bo ta kousa iritashon i interogatorio. Sea esnan ku bo a akusá ta robes òf bo no tabata tin rason ora ku bo a akusá nan di sierto kos. E forsa di Helmin Wiels tabata den e konsistensia den su posishonamentu. E lès ku e mester a saka di no bisa kos ku e no por efektuá.
****
E kuestion di bai riba asuntu di gobernashon (bo tin di mara e minister na e asuntu) ta bon, pero e manera tambe ta importante. Ni dr. Gerrit Schotte hc, ni Helmin Wiels no ta atraé votadó pa nan konosementu di materia. Nan popularidat ta sinta den e presensia i postura ku por sierto ta diametral kontra di otro. Helmin Wiels ku su ròf i tòf kontra di e amabilidat di dr. Gerrit Schotte hc. Ta p’esei no tin sentido pa Helmin Wiels zuai ku pretenshonnan detayá di maneho. Esei mester keda delegá na esnan ku tin e kuríkulo p’esei.
****
E pretenshon di PS pa bini ku un sorto di kargo riba transakshonnan finansiero pa eksterior, ta algu ku den añanan 80 a keda kontemplá kaba pa MAN i despues pa lokual ta e “licence fee” dor di mr. Miguel Pourier den kalidat di konsehero di Boneiru. E ekonomista drs. Cedric Eisden di felis memoria, a tantia e posibilidat di kargo riba transakshonnan internashonal.
****
Ekspertonan den materia a deskonsehá semehante rekargo pa vários motibu. Na di promé lugá tin e elemento di lei i akuerdonan internashonal ku mester tene kuenta ku’ne pa evitá aislamentu. Kòrsou ta un pais ku ta kai den e kategoria di “takers”. Bo no mester tantia kos ku esnan ku ta determiná e kuadronan global no ta konsentí. Na di dos lugá ta bini e aspekto di impakto riba e realidat sosio ekonómiko lokal. Kon e medida ta bai fortifiká òf restrukturá/ahustá e infrastruktura ekonómiko na Kòrsou?
****
Sigur ta ku e no ta bai hasi Kòrsou mas atraktivo pa invershonistanan (bo ta redusí e rendimentu riba nan invershon ku kosto operashonal i trasladamentu di e dividendo). Sigur ta tambe ku meskos ku ta sosodé ku kualke impuesto/rekargo ta ku e ta oumentá kosto. E ta provoká e mesun sorto di eskema di eksepshon ku impuesto riba benta a trese.
****
Bo ta provoká e mesun siklo di inflashon ku introdukshon di impuesto riba benta a okashoná (“te pas en onpas” ta subi preis bou di kapa di e impuesto/rekargo). Un isla ku ta dependé totalmente di importashon i eksportashon, ku un merkado interno marginal, no tin kaminda pa span e gastunan ku e impuesto/rekargo ta provoká. Komo tal esnan ku mas ta bai sufri ta e masa. Laga mi ripití un biaha mas ku bou di kualke sorto di título i segun kual sea e konstrukshon, kada gastu ta bai kai riba e konsumidó.
****
Te ku dia di awe, Gabinete Schotte-I, enkabesá pa dr. Gerrit Schotte hc, ta keda ku e mesun aserkamentu parotin di benta kosnan den laira enbes di presentá kosnan bon pensá, elaborá i akordá denter di koalishon. Kosnan ku e kuerponan di konseho a presentá nan notanan riba dje. Ku e tendensia di tira enbes di sigui un di e opshonnan stratégiko (fleksibilidat òf planifikashon), resultado ta keda mas kuestion di “by chance and not by choice”.
****
Bo no ta yega na un plan koherente di maneho dor di konopá kosnan ku otro ku no por. Tin kosnan ku simplemente mester sigui otro i no por kana pareu. Por lo demas mi ke apuntá ku bo no por yega na sosten popular tras di maneho (ta otro for di tras di persona) si bo no kuminsá ku pinta i kombensé e masa di e realidat di pais. Te ku dia di awe no tabatin un “State of the Union”. Ta esaki ta e “nulmeting” mas importante pa Kòrsou.
****
Ku tur sinseridat, mi no por bisa ku mi a konstatá nada ku por hiba Kòrsou den direkshon di soberania. Tantu e relatonan di IMF komo esun di Standard & Poor ta revelá un dependensia mas grandi ku nunka di mama Ulanda.
****
Laga mi ripití un apresiashon ku hopi no ta gusta pero ta un tristu realidat. Dor di sigui biba e filosofia di Kompa Nanzi (ku ta kere di por kue hende kabes’abou) nos ta keda deteriorá den prestashon. Despues di a kologá basta tempu meimei di islanan regional ku no ta kompetitivo den ningun área ekonómiko (“caught in the middle”) mi ta mira kon nos ta kai den e grupo ku ta den retaguardiá di desaroyonan ekonómiko (“stuck at the rear”).
****
Sin ningun sorto di maneho sosio kultural, nos lo sigui importá bòm di kultura di paisnan mas pober den regio i ta afektá nos herensia sosio kultural den forma negativo. “We roepen meer en meer onheil op ons af”!!!!!!!!!!!!
****
Skina di Sòrti ta ripití ku nos meta ta di fomentá un desaroyo di pensamentu krítiko den komunidat i komo tal nos no ta pro ni kontra persona, pero ta sostené òf rechasá desaroyo, posishon i desishon. Te mañan ku poder di Dios. Kòrda ku bo kontribushon dirigí na This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it ta bonbiní.











