Ta kuminsá ku deseá tur hende un bon dia. Atministrá, organisá, kontrolá i kordiná aktividatnan den kualke sekshon di interakshon humano ta forma parti di e lokual ta ser denominá komo maneho. E partinan mas difísil di e funshon di maneho ta den planifikashon. Bo tin di visualisá e totalidat (kiko ta e wega, unda e ta tuma lugá, kende ta e partisipantenan i kual faktornan ta influensiá e wega), konosé bo rekursonan, disidí riba bo ophetivonan (mester tene kontinuidat na konsiderashon) i trasa un plan pa alkansá e ophetivonan.
****
Maneho no ta algu fásil. Vários na kaminda ta pèrdè e kousa sosial (motibu pa kual ta partisipá na e sekshon di interakshon humano) i e totalidat (“overview”) for di bista. Ku esei nan ta falta un parti importante di e lokual ta nesesario pa interpretá e realidat di momentu (ku ta nada mas ku un “moment opname” den un pelíkula perpetuo). Ta p’esei bo mester ta metódiko. Keda hasi bo ouditorianan (di e organisashon, di bo kontrinkantenan i di bo mes komo persona) pa saka siñansa.
****
Ni ora ku e situashon ta bon (konforme espektativanan), esun ku ta enkargá ku direkshon tin retonan serio pa adresá. Un di e retonan ei ta esun pa evitá kreamentu di pèrsèpshon, ku ta kondusí na kambionan indeseá den e disposishon mental di su rekurso humano. No ta pòrnada tin e dicho ku ta bisa “hoogmoed gaat voor de val”.
****
Den e sistema di gobernashon demokrátiko, oposishon tin un papel importantísimo di hunga. Un oposishon suak (inkapas pa influensiá e manera ku Gobièrnu ta hasi kos), ta mas detrimental ku un Gobièrnu mediokre òf malu. Hiba oposishon kontrali na e pèrsèpshon ku aktornan polítiko di turno ta kere, no ta un kuestion di meramente kuestioná i sigur no di kondená i repudiá. E ta un kuestion di krea i mantené sosten popular pa un gobernashon alternativo.
****
Hopi organisashon ku ta den situashon di poder, su vulnaribilidat ta keda eksponé na momentu ku nan bini den un situashon kaminda akshonamentu stratégiko ta nesesario pa por utilisá e poder. PAR por ehèmpel tin 8 asiento den Parlamento di Kòrsou. Tòg PAR ta mandando señal di “onmacht”, awor ku PAR ta den oposishon. Sinti “onmacht” riba su mes ta un flakesa, pero transmití e mensahe ku bo ta sinti “onmacht” ta un fayo ku por tin implikashon grave pa kualke organisashon.
****
Promé ku Mike Tyson a hañ’é den problema emoshonal ku su kasá Givens, Mike Tyson su lema tabata “I don’t get hurt and if I get hurt I refuse to feel hurt”! Un kondishonamentu mental ku ta nesesario pa por asimilá gòlpi riba kuadrilatero. Un organisashon mester ta prepará pa por atendé ku atversidat. Un organisashon ku ta ser pèrsibí komo poderoso (e tin rekursonan ku ta meritá e pèrsèpshon di ta poderoso) no mag di transmití e mensahe di “onmacht”.
****
Transmití “onmacht” ta resultá den deterioro di atraktividat di e organisashon i ta afektá stabilidat interno. Un di e motibunan ku un organisashon ku ta disponé di e rekursonan pa ehersé poder ta kai den un situashon di “onmacht” ta den e pèrdèmentu di e konosementu di e fuente real di e poder. Ora ku bo tin hopi asiento (ta kon bo a yega na nan?) opviamente bo orígen ta den e masa. Bo esfuersonan mester ta den e trabou di bario i rekobrá e postura di bos i voto di e masa.
****
Si bo ta den desbentaha den Parlamento (riba tèrmino korto bo no tin influensia riba sufisiente hende), no ta den Gobièrnu i no ta mira kaminda pa forma parti di un koalishon (sin pone kontinuidat di bo organisashon na peliger), bo no mester hansha bo mes ku luchanan inútil riba e plataformanan ei, pero mester kuida (si por amplia) bo base di poder. Bo no ta hasi esei ku postura di yoron.
****
No ta nesesario tampoko pa ta un “frontrunner” den media. E trabou rutinario den e barionan (durante di kampaña tin e intenshon di muestra di forsa) mas bien tin di sosodé tras di kòrtina. Ta den kuadro di ophetivonan stratégiko bo tin di disidí ta kende, ki ora i den kual forma ta bini ku sierto asuntu den publisidat.
****
Na vários okashon mi a usa situashonnan den futbòl komo metafor pa hasi opservashon riba desaroyonan den práktika polítiko. Mi ta mira ku PAR por ehèmpel te ainda tin masha hopi problema mes ku reposishonamentu (“omschakeling”) di ta den puestonan di poder pa esun di mester yega den puestonan di poder. Tin un diferensia fundamental entre strategia pa yega na poder i esun pa mantené poder.
****
Ora ku bo a keda pafó di poder, bo mester akseptá ku bo a faya na mantené poder (puntra bo mes ta kiko bo a hasi robes enbes di buska hustifikashon pa lokual bo a hasi), saka siñansa i mas ku tur kos, prepará pa apliká e strategia ku ta hiba bo bèk den poder. Den futbòl nan ta bisa ku ora ku bo pèrdè bala, bo no por ta den posishon di atake, pero mester tin defensa será, liñanan grupá i aplikando táktika pa rekobrá e bala.
****
Lo bo tin ku kometé un “foul” si bo ta kore peliger, mester temporisá ora bo rekobrá e bala pa por reposishoná bo piesanan riba tereno promé ku bo por bai den atake atrobe. Un di e siñansanan ku hopi ta faya na saka ta ku ora bo ta den posishon di e bala, bo mester ta kla pa atendé ku pèrdèmentu di e bala (prepará pa e atversidat) banda di e mobilisashon di atake. E koalishon MAN-MFK-PS ta kometiendo e mesun fayo ku PAR a kometé den posishon di poder. Nan a limitá nan opshonnan pa forma aliansa di poder.
****
Asina ku un situashon a haña aspektonan struktural (e ta perdurá i ta pèrsistí apesar di kambio den aktornan) e no por wòrdu aserká manera insidentenan komun i koriente (den nos kaso un aserkamentu superfisial, a base di improvisamentu i desishon reakshonario). E ta eksigí di mas profundidat i por lo general di intervishon di hendenan ku ta na mas distansia. Hende ku por elevá nan mes riba e senario di konfrontashon pa mira e kuadro mas grandi.
****
Un situashon struktural por lo general ta konsekuensia di dirigente i supervisornan ku a faya na rekonosé i atendé ku defisiensianan den e respektivo organisashon i institutonan ku ta sentral den desaroyo di prosesonan denter di un determinado sosiedat. For di komunidat e señalnan ta keda bini ku tin desatisfakshon ta brui. Tin yen di kos ta sosodé denter i rondó di gobernashon ku ta iritá e masa.
****
Kosnan ku dirigentenan den nan retórika polítiko (riba kosnan ku e masa no ta konsiderá prioridat) ta konsiderá irelevante. Un mobilisashon ku ta pone e asuntunan ku realmente ta preokupá e masa komo punto di lansa, lo ta e faktor kanalisador dje malkontentu latente serka e masa. Makaku ta yora trempan, pasobra su wowonan ta hundu. Mi a ripará ku mi proyekshonnan di desaroyonan polítiko partidista ta diferensiá un siklo ku e realidat.
****
Ta kuestion di e difikultat pa haña un bon “insight” di e dinámika den e prosesonan. Nos ta karesé di entre otro sondeonan frekuente manera ta e kaso na Merka i Ulanda. Un sondeo di novèmber 2012 ta haña signifikashon ora ku riba tèrmino korto bini un siguiente sondeo. Mester di mas “moment opname” pa por haña un bista riba e “flow”. Mi ta bini bèk riba esaki den kurso di dianan.
****
Skina di Sòrti ta ripití ku nos meta ta di fomentá un desaroyo di pensamentu krítiko den komunidat i komo tal nos no ta pro ni kontra persona, pero ta sostené òf rechasá desaroyo, posishon i desishon. Te mañan ku poder di Dios. Kòrda ku bo kontribushon dirigí na This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it ta bonbiní.











