Ta kuminsá ku deseá tur hende un bon dia. Asuntunan genuino di gobernashon, no ta ser resolvé ku triki i maña (“list en bedrog”). Gobernashon ku un grado promedio haltu di efektividat, ta ser alkansá ku aserkamentu metódiko. Uso konsistente di maña i triki (“list en bedrog”) komo táktika, ta muestra di un elemento di struktura duru (no tin masha probabilidat ku esaki por kambia) di personalidat di un aktor.
****
Un aktor di bon intenshon (“van goede wil”), por hañ’é den un situashon di perkansia, for di kual e no ta mira otro solushon, ku no ta uso di un triki. Uso insidental òf diripiente (kontrali na uso konsistente) di un táktika, ku mester keda denominá komo deshonesto, por lo general ta bisa algu di e situashon den kual un determinado aktor a hañ’é den dje. Den kurso di e 16 lunanan ku e koalishon MAN-MFK-PS ta forma e elenko di poder, maña, triki, manipulashon i imponementu tabata mas regla ku eksepshon.
****
Laga mi ripití, ku mobilisashon di diverso grupo den komunidat (kaminda vários persona a komprometé nan mes), ku ekspreshon ku usualmente nan ta tene pa nan mes òf ta hasi únikamente den sírkulo privá, tin nan orígen den e echo ku demasiado akshon for di seno di e koalishon MAN-MFK-PS, ta representá un konfrontashon basta serio ku lokual ta generalmente akseptá komo e órden sosial (“maatschappelijke orde”).
****
Kambio i sigur inovashon fundamental, por lo general ta bai kompañá ku “shock” di sierto parti di e órden sosial establesé. E manera ku a kustumbrá di hasi kos, ta pone ku kambionan drástiko ta provoká, e lokual ta ser denominá komo resistensia. Pero na Kòrsou, no ta trata di kambio den sistema di hasi kos, ku ta kompañá proseso di kambio fundamental òf inovashon. Lokual tin, ta un diferensia remarkabel den e manera ku ta atendé ku Lei, regla, i tradishonnan gubernamental, riba su mes (“deviant behaviour”).
****
Serka nos e aserkamentu polítiko en general i esun gubernamental en partikular, apesar di tur pretenshon di kambio, a bin dependé di supuesto inspirashon (“oprisping”) di kende ku ta den posishon di poder. Tin un grupo grandi di aktor (ku a base di kuríkulo i formashon mester por mihó) ta rekurí na triki i maña (nan ta biba e filosofia di e gai bibu, Kompa Nanzi). Tin tambe sierto aktor ku ta kere di por asumí e papel di Ponsio Pilato, esta di tolerá kos, pasobra nan no ke riska nan pastechi.
****
Nos tin un situashon di kada aktor ta determiná kiko ku e ke den e espasio ku el a negoshá. Miéntras pais ta eksigí di responsabilidat kompartí tras di un vishon kla ku ta karga sosten popular, kada shèrif ta imponé su boluntat den lokual el a akseptá komo su teritorio. Kòrsou ta den gara di labiadó (“sweet talkers”) ku talento remarkabel pa uso di triki, maña i engaño. Den aplikashon di e táktikanan menshoná, semper bo por kai riba hendenan ku kuadro di rasonamentu eksepshonal, pero ku flakesa den e kuadro di motivashon (nan ambishonnan eksagerá ta pone ku nan ta dispuesto pa silensiá nan konsenshi).
****
No por atribuí presensia di hendenan ku kuadro di motivashon defisiente (pa yega na gobernashon efektivo) meramente na e realidat di un grupo grandi di votadó ku ta hasi eskoho a base di kosnan trivial (votadó barbulètè). Esnan ku mas mester reprochá nan mes, ta esnan ku mester a hasi mihó den momentu ku nan tabatin poder di gobernashon. Te ainda mi ta mira e mesun aserkamentu ku a krea e situashon di resistensia kontra di PAR den e manera ku sierto kara di PAR ta akshoná.
****
Ora un partido ta den oposishon (e no ta forma parti di un koalishon di gobernashon) su ophetivonan (e meta/kousa sosial ta keda forma parti di gobernashon pa alsa nivel di bida segun ékis pretenshon di maneho) ta pa amplia su posibilidatnan pa forma koalishon i mehorá su reseptividat serka gruponan elektoral. Pues bo tin di fiha ta kende ta bo kontrinkante, kende un potensial aliado (awor òf riba tèrmino), kiko bo a hasi robes den bista di e respektivo gruponan elektoral i kiko bo mester hasi pa rekobrá nan konfiansa atrobe. Bati kabes di tur otro aktor polítiko su kabes aden por ta “voor de hand liggend”, pero stratégikamente un bobedat.
****
Tin aktor polítiko ku bo no por kombatí ku konfrontashon brutal, pasobra bo no ta ekipá pa semehante konfrontashon. Bo tin ku hiba kualke konfrontashon (si esei ta nesesario) riba tereno kaminda bo ta mas fuerte. Por lo demas ta un muestra di falta di aserkamentu metódiko ora ku ta pèrsistí den “more of the same”, miéntras sondeo òf manifestashon di sosten/desaprobashon no ta mustra ku tin avanse den ophetivonan polítiko.
****
Mi ta keda mira un falta króniko di disiplina stratégiko serka demasiado aktor polítiko (kada muska ku pasa ta resultá den reakshon ku no ta pas den e supuesto plan di akshon ku nan a akordá). Den e koalishon di gobernashon promé minister dr. Gerrit Schotte hc, si ta mustra basta disiplina stratégiko pa lokual ta e manera ku e ta atendé ku krítikanan fuerte kontra vários akshon di su Gobièrnu. E ta bai pa “spreken is zilver, maar zwijgen is goud”. E ta minimalisá e daño na e lokual e aktonan mes ta provoká.
****
Ora ku bo ta kontemplá un plan bo no mester bai pa kosnan ku mas bien ta desgaste di energia. Hinkamentu di energia den asuntunan menor (“randzaken”), miéntras kosnan ku e masa ta konsiderá urgensia, no ta mehorá bo reseptividat. Siñansa ta bisa ku tras di kada akshon tin un pensamentu (biba sea konsiente òf nò) i tras di e pensamentu tin un teoria òf hipótesis (atrobe sea ku e ta biba konsiente òf nò).
****
Tin aktor ku ta blèr yen di kos, pero ora ku e momentu yega nan tur ta nada mas ku “puppet on a string” di nan ambishonnan personal òf di e zumbinan ku ta pèrsiguí nan (troumanan). Nan ambishon eksagerá pa kos di mundu, ta preshoná nan den akshonamentu insólito. Nan ta wòrdu manipulá dor di sirkunstansia. Nan no ta outéntiko, pero figurante den e wega ku otronan ta hungando. “Authenticiteit verwijst naar de van binnenuit gevoelde oproep om trouw te blijven aan jezelf en je eigen unieke levenspad te volgen – zonder al te veel bemoeienis van anderen. Autonomie en authenticiteit zijn dus nauw met elkaar verbonden”.
****
Hende ku reglamentu di pastechi komo e preshon ku ta determiná nan akshonamentu no ta liber. Hende ku trouma no ta liber ni outéntiko. Xunwu Chen “Free but inauthentic persons do not govern themselves. Instead others govern them. (…) They will live in anxiety such as anguish, forlornness, and despair. Freedom has its dark side, which needs to be illuminated by the light of authenticity (Chen 2004:5)”.
****
Te mañan ku poder di Dios. Kòrda ku bo kontribushon dirigí na This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it ta bonbiní.











